YTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsünde hazırlanan “Yükseköğretimde Akademik Hareketlilik ve Bilgi Ağları” başlıklı doktora tezi, YÖK 2026 Üstün Başarı Ödülleri kapsamında Yılın Doktora Tezi Ödülü’ne layık görüldü. Tezin sahibi Dr. Süleyman Yıldız ve tez danışmanı Prof. Dr. Aydın Balyer, ödüllerini Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın elinden aldı.

Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Sosyal Bilimler Enstitüsünde, Eğitim Fakültesi öğretim üyemiz Prof. Dr. Aydın Balyer’in danışmanlığında Dr. Süleyman Yıldız tarafından hazırlanan “Yükseköğretimde Akademik Hareketlilik ve Bilgi Ağları” başlıklı doktora tezi, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) 2026 Üstün Başarı Ödülleri kapsamında Yılın Doktora Tezi Ödülü’ne layık görüldü.

Dr. Süleyman Yıldız ve Prof. Dr. Aydın Balyer’e ödülleri, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilen 2026–2027 Yükseköğretim Akademik Yılı Açılış Töreni’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından takdim edildi.

Rektörümüzden tebrik

Rektörümüz Prof. Dr. Eyüp Debik, Dr. Süleyman Yıldız ve tez danışmanı Prof. Dr. Aydın Balyer’i gönülden tebrik ederek şu ifadeleri kullandı:

“Öğrencilerimizin araştırma azminin, hocalarımızın bilgi ve rehberliğiyle böylesine değerli sonuçlara ulaşması bizler için büyük bir mutluluk. Her ikisine de bilime katkı sunacak yeni çalışmalarında başarılar diliyorum.”

Yurt dışına yönelme nedenleri araştırıldı

Prof. Dr. Aydın Balyer, doktora tezinin çıkış noktasının Türkiye’den yurt dışına giden öğrenci ve akademisyenlerin akademik hareketlilik süreçlerini anlamak olduğunu belirtti. Türkiye’nin lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin yanı sıra araştırmacı ve öğretim üyelerini de değişim programları ve çeşitli burslarla yurt dışına gönderdiğini ifade eden Balyer, bu süreçte önemli kaynaklar kullanıldığına dikkat çekti.

Balyer, tezde öğrencileri yurt dışına yönelten itici faktörler ile hedef ülkeleri cazip kılan çekici faktörleri araştırdıklarını söyledi.

Beyin göçünün nedenleri ele alındı

Tezin ikinci ana ekseninin Türkiye’de son yıllarda yoğun biçimde tartışılan beyin göçü olduğunu aktaran Balyer, yurt dışına giden gençlerin ne kadarının geri döndüğünü, ne kadarının gittikleri ülkelerde kaldığını ve bu kararları hangi etkenlerin şekillendirdiğini incelediklerini belirtti. Öğrencilerin yurt dışına gitme ve orada kalma nedenlerinin tez kapsamında ele alındığını ifade etti.

Yurt dışında kurulan bilgi ağları incelendi

Balyer, tezin üçüncü boyutunda yurt dışına giden öğrenci ve akademisyenlerin oluşturduğu akademik bilgi ağlarına ve uluslararası iş birliklerine odaklandıklarını anlattı.

Türkiye’ye dönen öğrencilerin yurt dışında kurdukları akademik bağlantıları sürdürüp sürdürmediklerini ve bu bağlantılar aracılığıyla yeni projeler geliştirip geliştirmediklerini de araştırdıklarını belirten Balyer, “Çalışma, Türkiye’nin yükseköğretim alanında kullandığı kaynakların verimliliği açısından önemli bir çerçeve sunuyor. Bu yönüyle ödüle değer görüldü” dedi.

Yükseköğretim politikaları için veri ve bulgular

Tezle yükseköğretim politikalarının geliştirilmesine katkı sağlayacak bir yol haritası sunmayı amaçladıklarını belirten Balyer, elde edilen bulguların YÖK, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) ve diğer ilgili kamu kurumları için kaynak oluşturabileceğini söyledi.

Anketlerle yeterince ortaya çıkarılamayan bazı konuları derinlemesine inceleme fırsatı bulduklarını ifade eden Balyer, çalışmanın toplumsal bir soruna dikkat çektiğini ve bu sorunun çözümüne ışık tutabileceğini belirtti. Süreç boyunca kendilerini destekleyen YTÜ yönetimine teşekkür etti.

400’den fazla bursiyere ulaşıldı

Dr. Süleyman Yıldız, araştırmanın nicel boyutunda kapsamlı bir anket geliştirdiklerini ve 400’den fazla bursiyere ulaştıklarını belirterek şöyle konuştu:

“Doktora tezimiz çok kapsamlı bir çalışma oldu. Çalışmayı karma yöntem araştırması olarak yürüttük. Çalışmanın ana odağında, Türkiye’den özellikle Millî Eğitim Bakanlığı burslarıyla akademik hareketlilik gerçekleştiren araştırmacılar ve akademisyenler yer aldı. Bu kişilerin uluslararası hareketliliğinin hem gittikleri ülkeler hem de gönderici ülke olarak Türkiye açısından sonuçlarını inceledik.”

Araştırmanın nitel boyutunda farklı ülkelere giden bursiyerlerle görüşmeler gerçekleştirildiğini aktaran Yıldız, bu görüşmeler sayesinde anket verilerini daha ayrıntılı değerlendirdiklerini belirtti.

Akademik hareketlilik kariyerlerde kalıcı izler bırakıyor

Yıldız, araştırmanın önemli bulgularından birinin yurt dışındaki akademik deneyimin bursiyerlerin kariyerleri üzerinde kalıcı etkiler bırakması olduğunu söyledi.

Bursiyerlerin uluslararası bilgi ağlarına katıldığını ve burs programı sırasında kurdukları iş birliklerini program bittikten sonra da uzun yıllar sürdürdüğünü belirten Yıldız, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Nitelikli yayın yapma, gittikleri üniversitelerin imkânlarından ve araştırma altyapılarından yararlanma gibi alanlarda uluslararası iş birlikleri kurup geliştiriyorlar. Bu ilişkiler zaman içinde kalıcı akademik ağlara dönüşüyor.”

Uluslararası akademik ağlar Türkiye’ye taşınıyor

Yıldız, araştırmanın akademik hareketliliğin Türkiye’nin uluslararası akademik ağlarla bağlarını güçlendirdiğini de ortaya koyduğunu belirtti.

Bursiyerlerin yurt dışında kurdukları bilgi ve iş birliği ağlarını büyük ölçüde Türkiye’ye taşıdığını ifade eden Yıldız, hem burs sürecinde hem de sonrasında Türkiye’deki araştırmacılarla ortak çalışmalar yürüttüklerini söyledi. Bu bağlantılar sayesinde Türkiye’deki başka araştırmacıların da uluslararası ağlara katılabildiğini vurguladı.

Yıldız, akademik hareketlilik programlarının yükseköğretimin uluslararasılaşmasında önemli bir rol oynadığını belirterek farklı ülkelerde kurulan akademik ilişkilerin Türkiye’deki bilimsel çalışmalara katkı sağladığını ifade etti.

Araştırma imkânları dönüş kararını etkiliyor

Akademik hareketlilik programlarının beyin göçü açısından da değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çeken Yıldız, yurt dışında sunulan araştırma imkânlarının bazı bursiyerlerin Türkiye’ye dönüş kararını etkileyebildiğini söyledi.

Yıldız, MEB burslarıyla yurt dışında eğitim alan araştırmacıların zorunlu hizmet sürecinde yaşadığı sorunların da araştırmanın bulguları arasında yer aldığını belirtti.